riskonomi.com

21. Yüzyılda Finansal Risk Yönetimi

ABD Emlak piyasasında 1989 S&L (Savings&Loans) Krizi

RİSKONOMİ Editorial

ABD de 1980 ler ve 1990 lar da hüküm süren Savings and loan (Tasarruf ve Kredi) krizi bu sektörde faaliyet gösteren 747 S&L kuruluşunun çökmesi ile yaşandı. Krizin nihai faturası $160.1 milyar dolar olarak tahmin ediliyor. Bunun $124.6 milyar doları doğrudan ABD Hükümeti ve dolaylı olarak vergi mükellefleri tarafından ödendi ve 1990 başlarındaki büyük bütçe açıklarına yol açtı.

1980 lerde ABD S&L sektörü ülkenin yaşanan en büyük finansal skandalının muhtemel bir adayı olarak görülmüyordu. Kökenleri geleneksel konut ipoteği (mortgage) modeline dayanıyor ve 1930 larda yürürlüğe giren ve konut edinmeyi destekleyen bir mevzuat ile destekleniyordu. Sektörün kendi düzenleyici kuruluşu the Federal Savings & Home Loan Banking Board (FSHLB), ve tasarrufçuları korumak için kendi sigorta kuruluşu the spy cheater Federal Savings and Loan Insurance Corporation (FSLIC), da fonksiyonel yapılardı. Bunlar sektör tarafından fonlanıyor va kamu fonlarından da destek alıyorlardı.

S&L sektörünün yeniden yapılanması

Savings and loan associations (S&L ler veya thrifts olarak da bilinir) 1800 lerden bu yana tasarruf yapma ve ev mortgage leri için oluşturulmuş özel kuruluşlar idi. Bu kuruluşlar 1970 lerin sonlarına kadar ABD kamu yönetimi tarafından sıkı bir şekilde kontrol ediliyorlardı. Topladıkları mevduat karşılığında verebilecekleri faizin bir üst sınırı vardı. 1970 lerde bankacılık sisteminin yanında S&L ler yükselen enflasyonu izlemek isteyen faiz oranlarının sınırlı olması nedeniyle ciddi sıkıntılar yaşamaya başladılar. Tasarruf sahipleri yatırımlarını daha fazla gelir getiren aktiflere yöneltiyorlardı. Aynı zamanda bu kuruluşların varlıkları uzun dönemli ve sabit faizli mortgage kredilerinden oluşmakta idi. Bu durum faizlerin yükseldiği bir ortamda fonların net değerinin erozyona uğramasına neden oluyordu.

ABD de finansal kuruluşları düzenleyen ve kökleri iç savaşa kadar uzanan mevzuat çerçevesinde S&L sadece sınırlı tipten krediler sunabilmekte idiler. Başkan Jimmy CARTER zamanında faizler üzerindeki tavan kaldırıldı ve hesap başına sigorta düzeyi $100.000 dolara çıkartıldı. Ayrıca yükseltilen sigorta yanında emlak için açılan kredi emlak değerinin yüzde 70 inden yüzde 100 üne yükseltildi. Federal Savings and Loan Insurance Corporation (FSLIC) tarafından sağlanan sigorta güvencesinin arttırılması fon yöneticilerini daha riskli girişimler yapmaya yöneltti (moral hazard). 1981 yılında Başkan CARTER görevini devrettiğinde 3,800 S&L kuruluşundan 3,300 kadarı zarar halinde idi. 1982 yılında Ronald REAGAN göreve başladığında sektörün konsolide net sermayesi $4 milyar dolar civarında idi.

Federal düzeyde kontrol edilen S&L lerin 1982 tarihli Garn-St. Germain Depository Institutions Act yasası iler yeniden yapılandırılmaları bu kuruluşlara daha rekabetçi ve daha likit olabilme şansı verdi. S&L ler artık mevduata daha yüksek faiz verebilirler, Federal reserve Bankasından borç alabilirler, ticari kredi açabilirler ve kredi kartı dağıtabilirlerdi. Ayrıca kredi verdikleri emlak projelerine ortak olabilirler ve aracı kuruluşlar ile fonlarını nemalandırabilirler idi. Bu ise onların esas misyonu olan tasarrufu teşvik etmek ve ev sahibi yapmak misyonlarından oldukça uzaklaşmaları anlamına geliyordu. Sektöre esneklik kazandırmak için yapılan bütün bu girişimler aslında sektörün ekonomik dengelerinin daha da bozulmasına ve derin bir bunalıma yuvarlanmasının nedeni oldu.

Sektör Deregülasyon İle Kamburlarından Kurtarılıyor

Uyuklayan S&L sektörü özel bir düzenleme ve faiz ortamının çocuğu idi ve 1960 lar ile 1980 ler arası ortam tanınmayacak kadar da değişmiş idi. 1960 başlarından bu yana S&L sektörünün ticari bankaların kredileri ve menkul değer piyasalarının ürünleri ile etkin bir şekilde rekabet edemeyeceği anlaşıldı. Bunlar mortgage kredileri için büyük ölçekli fonlar yaratabiliyor ve pazarda dalgalanmalara neden oluyorlardı. Fakat gerçek tehdit 1970 lerde enflasyon ve deregüle edilen faiz oranları ile birleşince son derece volatil bir faiz piyasasının oluşması ile ortaya çıktı. Hızlı fiyat hareketleri yeni risk yönetimi yapılarının, yeteneklerinin ve araçlarının varlığını gerektiriyordu. Faiz oranları daha volatil oldukça, özellikle 1970 lerin sonlarında S&L uzun dönmeli ve sabit faizli mortgageleri kısa dönem mevduat ile fonlamakta sorunlar yaşamaya başladı.

Sektör 1980-82 arasında faizler üzerinde ki tavanın kaldırılması ile Pazar oranlarının üzerinde faizler vermeye başladığında, fon maliyetleri (kısa-dönem faiz oranları) ile aktiflerinin gelirleri (uzun-dönem sabit oranlı mortgage ödemeleri) arasında kapatılması güç bir uçurum oluştu. Bundan da kötü olarak faiz oranları artmayı sürdürdükçe uzun-dönem düşük faizli konut mortgagelerinin ekonomik değeri hızla düşmeye başladı ve kuruluşu tasfiye aşamasına getirdi. Bu aktif/pasif açığı kapanını kilitleyecek darbe 1979 daki petrol fiyatları şoku ile gerçekleşti. Bu olay enflasyonu ve temel faiz oranlarını dünya çevresinde yukarıya taşıdı. 1980 de hazinenin borçlanma faizi 16% ları gördüğünde birçok S&L kuruluşu ölümcül yaralar almıştı. Şans olarak 1980 lerin yöneticileri çok sayıdaki sakatlanmış kuruluşu tasfiye edecek politik, finansal ve örgütsel araçlara sahip değillerdi. Durumu zorlamak sektörün sigorta fonlarının karşılayabileceğinden fazla kaynakların zorlanmasını gerektiriyordu. Radikal bir S&L reformu yüzlerce iflas etmiş kuruluşu tasfiye etmeyi ve federal ve eyalet düzeyinde çok sayıdaki politik engeli aşmayı gerektiriyordu. Bunun yerine 198082 arasında düzenlemeciler, sektör lobiciler ve yasa koyucular çeşitli yasal ve düzenleyici mekanizmalar ile faizlerin de sükunete kavuşacağı beklentisi ile tasfiye tehlikesini ertelemeye çalıştılar. Durumun geçici olduğunu ve sektörün karlılığının geri döneceğini düşünüyorlardı. Bütün bu uygulamaların bileşimi S&L kuruluşlarının sermaye kısıtlarını kaldırmak ve onlara daha ticar fakat daha riskli alanlar açılma özgürlüğü sağlamak oldu.

Deregülasyonun olumsuz sonuçları

S&L lerin iflas ve risk sermayesi kurallarının gevşemesi bunları denetleyecek muhasebe kurallarının da gevşemesine ve durumu güçlü olan ile güçsüz olan kuruluşların ayrıştırılmasında güçlüklere neden oldu. Ayrıca mevduat sigortası $40.000 dolar düzeyinden $100.000 dolar düzeyine çekildi. Bu da sonradan S&L skandalı olarak görülen süreci hızlandıran bir faktör oldu. Sigortasız bir ortamda tasarrufçular mevduatlarını S&L lere yöneltmekte oldukça temkinli olacaklardı. Fakat mevduatları hükümet tarafından garanti edilince en zordaki kuruluşlar bile Pazar hadlerinin üzerinde faizler teklif ederek mevduat toplamayı başardılar. Mevduat sigortası ve faiz tavanının kaldırılması S&L kuruluşlarının geleneksel olan veya olmayan yöntemlerle mevduat çekebilmelerine olanak sağladı. Bu ise S&L sektörünün artan bir oranda finansal aracılardan gelen fonlara yönelmelerine yol açtı. Bu ise toplana fonların maliyetinin daha da yükselmesine yol açtı. Düzenleyici kısıtların gevşetilmesi ise sektörün ellerindeki fonları daha riskli alanlarda nemalandırmaya çalışmalarına ve spekülatif davranmalarına yol açtı. S&L sektörünün ilgi odağı mortgage aktiflerinden kısa dönemde gelir getiren daha likit fakat riskli aktiflere kaymasına neden oldu.

Risk yönetimi ihmal ediliyor

Oluşturulan bu finansal piyasa başlangıçta oldukça verimli görülmekle birlikte aslında emlak piyasasındaki gerilemelere karşı hızla çökebilecek bir tuzak yapısı idi. Ayrıca oluşturulan menkul değerler de emlak sektörü parametrelerine bağlı olarak yüksek riskler içeriyordu. Bu arada S&L sektörünü ilgilendiren düzenlemeler giderek daha gevşek hale geldi. Düzenleyici kuruluşların bütçe kısıtları nedeniyle teftiş ve denetleme ziyaretleri gerçekleştirilemez oldu. download spy for android Kısıtlar esneyip denetim de gevşeyince sektör içinde stratejik yönetim ve risk yönetimi uygulamaları da ihmal edilir oldu. Geçmişte bu uygulamalar sektörün güvenliğini oluşturuyordu. Geleneksel kredi tekniklerinde kredi riskleri düşük ve tahmin edilebilir düzeyde idi. Krediler için talep edilen teminatların yeterliliğine özen gösteriliyordu. Bu düzene göre organize olmuş ve iş süreçleri geliştirmiş S&L ler yüksek volatiliteli finansal live spy on iphone piyasalar ve ticari emlak beklentileri için uygun yapıda değillerdi. Bir çoğu piyasa risklerini iyi hesaplayamadı ve riskli olanakları parlak ticari fırsatlar gibi değerlendirdi. İpoteklerin gerçek ekonomik değerlerine fazla dikkat edilmedi. İşler olumsuz gelişince ödenemeyen faizler de borçların üzerine ilave edildi ve bu uygulama yaygınlaşınca S&L kuruluşlarının aktif kaliteleri hızla yozlaştı. Yine hızlı değişimlerin yarattığı diğer ekonomik sorunların yanında doğrudan suistimaller de sektördeki çürümeyi hızlandırdı.

Disipline dönüş yeterli olmuyor

1982 yılından itibaren FHLBB S&L mülkiyeti ile ilgili kuralları değiştirerek bireylerin ve küçük hissedar guruplarının kuruluşların mülkiyetini kolayca kontrol edebilmelerine olanak sağladı. Fakat bu gelişmelerle sağlanan yüksel leverage ve hızlı kapitalleşme potansiyeli sektörde yanlış bir yönetim ve mülkiyet yapısının oluşmasına da yol açtı. Bundan sonra yaşanan düşük faiz ortamı da sorunların derinleşmesini getirdi. 1980 lerin sonlarına doğru ise sektörün ciddi bir bunalım içinde olduğunu görüyoruz. Bunda petrol fiyatlarında yaşanan yüksek volatilitenin Teksas’daki emlak piyasasında yarattığı olumsuzluklar ve ipotek değerlerinde yaşanan hızlı düşmenin de rol aldığı söylenebilir. Bu durum 1992 yılına kadar etkisini hissettirdi. 1984 sonlarında FHLBB iflas etme sınırına gelen S&L lere çeki düzen vermek için sektördeki risk yönetimi kurallarını sıkılaştırdı ve riskli yatırım girişimlerine engel olmaya çalıştı. Fakat artık geç kalmıştı. 1986 yılının sonlarına doğru sektördeki yatırımların sigortacısı durumunda olan FSLIC kuruluşunun kendisi de sektördeki ağır kayıpların karşısında iflas durumuna gelmişti. 1986 dan bu yana politikacılar ve düzenleyiciler bir önlemler bataryası ile sektörü fonlayarak yeniden yapılandırmak için yoğun bir uğraş verdiler. Fakat bütün bu uğraşlar sorunun ulaştığı ölçek karşısında yetersiz kaldılar. Bir miktar başarı sektördeki bazı kuruluşları t mobile cell phone spy birleşmeye zorlayarak elde edilebildi fakat bütün yapılanlar kendisi çöküş halinde olan bir sektörü kalkındırabilmek için yeterli olamıyordu.

Kamu müdahale ediyor

1989 Şubatında yeni seçilmiş Başkan George BUSH Amerikan kamuoyuna sorunlu Savings&Loan sektörünü kurtarmak için bir program hazırlayacağını duyurdu. Bu duyuru 1980 lerden beri mayalanmakta olan ve düzenleyici otoritelerin başa çıkamadığı finansal sektör krizinin derinliğini ilk defa gözler önüne serdi. Durumu düzeltmek için gerekli olacak faturanın $30 ila $50 milyar dolar olacağının tahmin edilmesi ABD vergi mükelleflerine şok yaşattı ve bu rakamın bile optimistik olduğu sonradan anlaşıldı. 1986 ile 1995 arasında fırtına sakinleştiğinde finansal sektörün tamir-bakımının ABD vergi mükellefine $153 milyar dolar düzeyinde olduğu anlaşıldı. Finansal felaketin boyutu ABD finans sektörü için yıkıcı bir tehdit olmuş ve o güne kadar dünyanın gördüğü en pahalı finans sektörü krizi olarak algılanmıştı.

Kayıplar iyi yönetilemeyen faiz oranı riskine maruz aktif/pasif gaplarinden, çürük tahvillere (junk bonds) yapılan yatırımlardan, sahtekârlıklara ve – özellikle – ABD ticari emlak sektörü için verilen kredilerden kaynaklanan kütle halindeki temerrütlerden kaynaklanıyordu. ABD finansal sektörü 1980 lere kadar ağırlıklı bir şekilde basit olarak tasarruf mevduatları toplayıp bunları emlak kredisi olarak dağıtarak geleneksel bire tarzda işleri yürütmüş iken bu krizin arka planda nasıl oluşabildiği anlaşılamadı. Bunun nasıl oluşabildiğinin hikayesi ABD finans sistemini regüle edenleri ve bankaların risk yönetimi kadrolarını hala korkutmaya devam eder. Yine emlak sektöründeki kredi sorunlarından kaynaklanan 2008 krizi ise gerekli derslerin alınmadığının açık göstergesidir.

Krizin Sonuçları spybubble pro reviews ve Öğrenilemeyen Dersler

S&L krizinin ABD finans sektörünün yapısı ve düzenleme mekanizmaları üzerindeki etkisi büyük ölçülü olodu. 1986 ve 1995 arasında S&L sektöründe kuruluş sayısı yarı mertebesine indirgendi. Bunların 1000 kadarı düzenleyici kuruluşlar tarafından tasfiye edilmişti. Gelişmeler 1930 lardan bu yana yaşanan en ciddi kuruluş çöküşü olarak yorumlandı. Bütün bu gelişmeler ABD bankacılık ve tasarruf sektörünün düzenleyici mekanizmasının yeniden yapılanmasına, mevduat sigortası sisteminin elden geçirilmesine, yeni kamusal garantilerinin vaz edilmesine yol açmış ayrıca mahkemeler sayısız suistimal davası ve hukuk savaşları ile uğraşmak durumunda kalmıştı. Düzenleme kuruluşları çökmekte olan kuruluşlara daha erken müdahele etme poliitikası benimsediler. Böylece doğan maliyetlerin topluma yayılma yerine sorumluları tarafından yüklenileceği düşünülüyordu. Bu politika daha riske hassas düzenleme rejimlerinin benimsenmesine yol açtı. Aktiflerin net-değerlerinin daha özenli belirlenmesine ve kuruluşların mevduat sigorta fonlarına ödeyecekleri aidatların takibine önem verildi. Mevduat sigortası reformu ile gelecekteki herhangi bir finansal krizin faturasının vergi mükelleflerinin omzuna yüklenmesinin önüne geçilmeye çalışıldı.

Sonuç Olarak

S&L krizi genel olarak politikacılara, düzenleme kuruluşlara ve bankacılara yanlış yorumlanan finansal raporların ve düzenleyici kuralların banakcılık faaliyetleri için de ne kadar tehlikeli olabileceğini öğretti. Krizin farklı aşamalarında banka yöneticilerinden, düzenleyici kuruluş yetkililerine ve politikacılara kadar bir çok kesimin sektörün durumunu yansıtan finansal raporları ortaya çıkan finansal felaketin gerçek ekonomik kapsamını görmezden gelecek şekilde yorumladıkları anlaşıldı. ABD ekonomik sisteminde gözlenen bu stratejik miyopluk, http://mytrainermyprice.com/rasi/spying-on-cell-phone uzun dönemde 2008 krizine yol açan ekonomik gelişmelerin de gözden kaçırılmasını yol açan ciddi bir risk algılama ve yorumlama yetersizliği olarak varlığını sürdürüyor.

Kaynak:

http://www.erisk.com/Learning/CaseStudies/USSavingsLoanCrisis.asp

http://www.fdic.gov/bank/historical/s&l/

http://www.fdic.gov/bank/analytical/banking/2000dec/brv13n2_2.pdf

http://eh.net/encyclopedia/article/mason.savings.loan.industry.us


Comments are closed.