riskonomi.com

21. Yüzyılda Finansal Risk Yönetimi

Enformatik Devrim: İş Analitiği Teknikleri ile Daha Etkin İş Kararları

Doç. Dr. Kutlu MERİH

Bilgisayar teknolojisindeki ilerlemenin, son yıllarda baş döndürücü bir hıza erişmesi, beraberinde yeni çalışma alanlarını yeni meslekleri ve yeni eğitim formlarını da gündeme getirdi. İnsanoğlunun bilgisayar teknolojisini ortaya koyuncaya kadar kullandığı araçların büyük bir çoğunluğu, kol gücüne dayanan çalışmaları kolaylaştırmaya yöneliktir. Bu endüstriyel çağın karakteristiğidir.

Bilgisayar teknolojisinin ortaya çıkması ile bilgi derleme, değerlendirme, saklama ve benzeri beyin gücü gerektiren faaliyetlere yardımcı olan araçlar ve algoritmalar geliştirilmiştir. Bu da enformatik çağın potansiyelleridir. Bilgisayar kullanımının çok yaygınlaşması bizi yanıltmamalıdır. Bu kullanım akıllı bir telefon kullanmaktan öte bir katkı sağlamıyor. Çünkü artık bilgisayarlar enformatik araç olmaktan çıkıp bir gündelik araç haline dönüştüler. Diğer taraftan endüstri, finans, sağlık ve kamu gibi alanlarda bilgisayarlar ve bunların oluşturduğu veri ambarları rutin gündelik kullanımın ötesinde bir bir anlam taşıyor. 

http://www.airmaxrunningsneaker.com

Kartezyen Zekanın Alternatifi: Yapay Zeka

Günümüzde Iş zekası (BI) pazarının daha iyi karar yönetimi için  geliştirilen analitik tekniklerin yaygınlaşmasına doğru hareket ettiğin gözlüyoruz. BI uygulayıcıları ve tüketicileri, giderek analitik değeri yüksek, karar odaklı işlevselliği (örneğin, sınıflandırma, tahmin,  simülasyon ve optimizasyon) gelişmiş yöntemlere yöneliyorlar. İşletmeler sürdürülebilir bir rekabet avantajı için enformatiğin en gelişmiş ürünlerini kullanmanın kaçınılmaz olduğunu kabul ediyorlar ve bu taleplerini karşılayacak teknolojiyi arıyorlar.  Buna karşılık arz ve talep arasında rasyonel bir ilişkinin va olduğunu söyleyebilmek güç.

Gelişmiş analitik yöntemlerin giderek benimsenmesi arkasındaki itici güç, bildiğimiz bir olay:  ENFORMATİK, yani modern veri yönetimi alt yapısı. Kurumların gelişmiş otomasyon ve bilgi işlem kapasiteleri, işlerin gelişmiş bir enformatik bir alt yapı üzerinden yürütülmesi, ardında gizemlerle dolu devasa bir veri ambarı bırakıyor.  İşletmelerin veri ambarları, Kurumsal Kaynak Planlama (ERP), Müşteri İlişkileri Yönetimi(CRM),  İş Zekası (BI) gibi uygulamalar için gerekli olan bilgileri saklar.  İleri Analitik teknikler bu bilgilerden sıra dışı stratejik kararların oluşmasına olanak sağlıyor. 

http://www.ray-baneyewear2015.com

Enformatik Alt Yapılı Eğitim 

Enformatik bilgi işleme dayalı uygulamalara verilen genel bir anlamdır. Hayatımızın giderek bütün alanlarını kapsadığı da açıkça görülüyor. Bu alanlara artık eğitim de dahil. Çok yakın bir zaman kadar bilim kurgu gibi görülen bazı uygulamalar artık sınıflarda yaygın bir şekilde kullanılabiliyor. Benin ders verdiğim üniversitedeki sınıflarda internete bağlı bir bilgisayar, projeksiyon aleti bulunuyor ve derslerin malzemelerinin hemen hepsi ufak kapasiteli bir flash hafızaya sığabiliyor. Benim neslim için bir tür uzay yolu olan bu alt yapı öğrencilere gayet sıradan geliyor. Buna karşılık eğitim teknolojisinin ve pedagojisisin bu alt yapı ile tam uyumlu olduğunu söyleyebilmek güç. Enformatik alt yapılı eğitim bilgiye ulaşılması,  verilerin toplanması değerlendirilmesi bilgiye dönüştürülmesi bilgilerin akışının sağlanması ve bu bilgilerden yararlanılması amacı ile tasarımlanmalı. Bilgi artık sadece kitaplarda ve hocalarda değil. Çoğunlukla en son hali ile internet üzerinde. Diğer taraftan internet hem hocaların hem de öğrencilerin bütün amaçlarını gerçekleştirebileceği ücretsiz ve açık kodlu bilgi teknolojileri ile tıklım tıkış yüklü. 

http://www.airmaxrunningsneaker.com

Datamining ve Yapay Zeka uygulamaları Yaygınlaşıyor 

İler Analitik tekniklerin başında Datamining ve Yapay Zeka teknikleri geliyor. Bu teknikler ile devasa boyutlara ulaşmış veri ambarlarından konvansiyonel yöntemler ile elde edilemeyecek bilgiler damıtılabiliyor. Giderek devleşen veri ambarlarına karşılık bilgisayarların olağanüstü artan işlem gücü geçmişte mesafe ile yaklaşılan tekniklerin artık rutin hale gelmesine olanak sağladı. Veri ambarlarında gizlenmiş olan gizli ilişkiler, şemalar, Kümelenmeler , İleri Analitik teknikler olarak geniş bir kullanım ve karar-destek potansiyeli yaratıyor. Bu potansiyel büyüdükçe işlenecek veri miktarını ve bilgisayarların artar işlem gücünü devreye sokma eğilimi hız kazanıyor.  Datamining uygulamaları ve  Yapay Zeka, finans, ekonomi, ekoloji, tıp, psikiyatri ve pazarlama gibi çeşitli alanlarda yaygın olarak kullanılır.  Bir uygulama örneği olarak,  Grafik datamining tekniklerini 2011 seçim sonuçlarına uygulama çalışmamızı daha önce yüklemiştik (http://www.riskonomi.com/wp/?p=1849 ) . Son olarak bu tekniklerin en popülerleri olan R, SAS ve SPSS yazılımlarının karşılaştırılmalarını bulacaksınız (http://www.riskonomi.com/wp/?p=1902 ). Bu yazılımların birbirlerine üstün yönleri olmakla birlikte R yazılımının esnekliği, geniş kapsamı, ücretsiz ve portatif oluşu onu uygun bir alternatif olarak öne çıkarıyor. Diğer bir deyişle merakı, isteği, enerjisi ve bilgisi olan her kez R gibi açık kod yazılımları ile bu tekniklerden yararlanabilir. 

http://www.ray-baneyewear2015.com

Yapay Zeka Uygulamaları 

Yapay zekanın çeşitli uygulamaları söz konusudur; Genetik Algoritmalar (GA : Genetics Algorithms), Robotlar (Robotics), Uzman Sistemler (ES : Expert Systems), Bilgisayarlı Görme (Computer Vision), Konuşma Tanıma (Speech Recognition), Yapay Sinirsel Ağlar (ANN: Artificial Neural Networks) gibi alanlardan oluşur.  Yapay zeka ve alt gruplarına dahil edilebilecek çalışma alanları, yukarıda bahsedilen araç ve algoritmalardandır. Günümüzde yapay zeka ile ilgilenenlerin sorunlarını çözecek enformatik teknolojiler geliştirilmiş ücretli ve ücretsiz olarak kullanıcı hizmetine sunulmuştur. Fakat burada sorun yapay zeka kullanacak düzeyde doğal zekaya sahip olmaktır. Bunun da eğitimini verildiğini hem ülkemizde hem de yurt dışında verildiğini söylememiz güçtür. 

Yapa zeka ve alt bileşenleri günlük hayatta bir çok kullanım alanına hızla yerleşmektedir. Ses komutlu televizyonlardan, bankalarda telefon ile işlem olanağı tanıyan sistemlere kadar, oldukça geniş kullanım alanına sahiptirler. Yine de bunları amacına uygun uygulamalar olarak nitelendirmek güçtür. Günümüzde, yapay zeka ve özellikle alt bileşenlerden uzman sistemler, analitik yeteneklerimizi ve karar verme potansiyellerimizi geliştirmeye aday sistemlerdir. Diğer taraftan bunları etkin kullanmaya yönelik bir eğitim anlayışı söz konusu değildir. Öğrenme yeteneğine sahip, karar verebilen bir yapay zeka sisteminin, dünyadaki tüm bilgi kaynaklarına erişebildiği varsayılsın (örnek günümüz interneti ve gelişen internet). Bu sistem, modellenebilir veya modellenemez tüm problemler için çözümler geliştirebilecektir. Bulduğu çözümler arasında seçimler yapabilecek ve bunları uygulayabilecektir. Bu sistemin  yönetim sistemlerini de etkilemesi mümkündür. Ama bu yönetim, sisteme verilen görevin yerine getirilmesinden öteye gitmemelidir. Bunun için de yapay zekanın nasıl çalıştığını ve sınırlarını bilen uzmanlara ihtiyaç vardır. Bu uzmnaları yetiştirece bir eğitim sistemi ve etkin kullanacak bir yönetim anlayışı henüz ufukta görülmüyor. 

air max griffey

Grafik Datamining: Yenilikçilik Risk Değil Fırsattır 

Ülkemizde de finans master öğrencileri daha henüz adı bile konmamış internette bulamayacağınız “Grafik Datamining” tekniğini R yazılım ile uygulayarak Türk bankacılık sisteminin analizini yapabiliyorlar. Bu çalışmaların ülkemiz için bir ilk olduğunu söyleyebiliriz. Bunun örneklerini RİSKONOMİ dergimizde ve www.riskonomi.com/wp sitemizde yayınlamaya başladık. Çalışmalar sürüyor ve giderek daha ilginç hale geliyor.  Diğer taraftan bu genç araştırmacıların  kaderleri yukarda verilen örnekler gibi olmayacak. ABD yönetim elitinin kültürü meydan okumaları tehdit değil fırsat olarak algılar ve meydan okuyanlara şans tanır. Ülkemizde ise yenilikçi ve yaratıcı olmak yönetim eliti tarafından fırsat değil tehdit olarak algılanır. Bir yenilik yapılacaksa bunu önce Batılılar yapmalı ve biz de bunu milyon/milyar dolar ödeyerek satın almalıyız. Bankacılık sistemimiz bu bürokratik anlayışı sadakatle sürdüren önde gelen bir sektörümüz. Bir yeniliğin ilgi çekmesi için yurt dışından önerilmesi ve öncelikle çok pahalı olması gerekiyor. Ülkemizde üniversitelerin ve yapılan tezlerin sadece bürokratik unvan diplomalarının kazanılması için var olduğu düşünülüyor.  

ray ban glasses

SQL Gücü Grafiğe Dönüşüyor 

Bu tekniklerin günümüzde popülerleşmesinin önemli bir nedeni SQL (Structured Query Language) dilini de bu tekniklerin kullanılmasında önemli bir rolü olmasıdır. Geçmişten günümüze yaygın bir Veri Bankası yönetim sistemi olarak kullanılan SQL benzeri uygulamalara yapısal olarak olanak sağlıyordu. Günümüzdeki yazılımların sağladığı fark bunları daha analitik, daha metrik ve daha grafik hale getirebilmesidir. Özellikle grafik Yeteneklerin gelişmesi gerekli analitik alt yapısı olmayan kullanıcılara da Datamining ve Yapay Zeka uygulamalarından yaralanma olanağı sağlıyor. Biz RİSKONOMİ Ar-Ge olarak giderek gelişen ve yaygınlaşan bu uygulamaları hep gündemde tutacak ve sonraki çalışmalarımızda özel veri bankalarımızla geliştirilen bir çok ilginç uygulama örneği sunacağız.

 

 

Comments are closed.